Mens in Dialoog blog

27/02/2013

Nieuwsgierigheid voedt de kernvaardigheden van de dialoog

Filed under: Gedachten over dialoog — mensindialoogblog @ 14:43

10-nwf-bug-child-lgAls er al een eigenschap is die je dichter bij een dialogische houding kan brengen, dan is dat wel nieuwsgierigheid. Nieuwsgierigheid verondersteld namelijk niet (helemaal) weten.

Nieuwsgierigheid zien we vooral bij jonge kinderen.Nieuwsgierigheid is een natuurlijk onderzoekend gedrag dat leidt tot verkenning, onderzoek, en leren. Helaas betekent nieuwsgierigheid in onze samenleving ook vaak onbescheidenheid of zelfs onbeschaamdheid, waardoor veel mensen deze onderzoekende geest als negatief bestempelen.

Maar laten we eens kijken hoe nieuwsgierigheid de dialoog voedt aan de hand van de 10 kernvaardigheden die Martina en Johannes Hartkemyer noemen in hun boek Die Kunst des Dialogs, kreative Kommunikation entdecken (pag. 38 – 55). We lopen ze één voor één langs.

1. De houding van een lerende aannemen – Een lerende vraagt om openheid, om de nieuwsgierigheid van de beginner en niet de opstelling van de wetende, de expert of professional. In de nieuwsgierige niet-wetende kan ruimte ontstaan om ook eigen denk- en gedragspatronen te onderzoeken, naast die van de ander(en).

2. Radicaal respect tonen – Hiermee bedoelen zij dat respect dat meer vraagt dan alleen een soort tolerantie. Zij zien het als een belangrijk empatisch element dat de opstelling vraagt van  ‘ik accepteer niet alleen wie je bent, maar ik zal ook mijn best doen de wereld vanuit jouw perspectief te zien” Proberen de wereld te zien zoals de ander vraagt ook om een flinke dosis nieuwsgierigheid.

3. Open staan – Het blijft vaak een wat ongrijpbaar begrip, openheid. De Hartkemyers zeggen dat openheid ontstaat wanneer mensen bereid zijn zich voor elkaar te ontdoen van hun overtuigingimg_3076aen en bereid zijn elkaar hun eigen denkwijze mede te delen en deze te laten beïnvloeden door de ander. Ook zeggen zij dat, om deze openheid te kunnen realiseren, er vertrouwen en veiligheid nodig is, om niet gekwetst te worden. Dit gevoel van veiligheid is ook belangrijk omdat in een dialoog het onbekende wordt verkent. Door angst te vervangen door nieuwsgierigheid krijgt de zo belangrijke openheid meer ruimte.

4. Spreken vanuit je hart – Nog zo’n lastige vaardigheid. Alleen praten over over die dingen die je werkelijk aan het hart gaan, die werkelijk belangrijk voor je zijn. Proberen de moed te hebben je werkelijk te laten zien aan de ander. Een flinke dosis nieuwsgierigheid, een willen weten en begrijpen, naar wie je jezelf bent kan daarbij helpen. Op onderzoek gaan in jezelf wat nu echt belangrijk voor je is en waarom.

5. Luisteren – Luisteren betekent ook gehoord worden. Aandacht en erkenning krijgen. Hierdoor groeit het (zelf)respect en de openheid van de andere deelnemers. Als jij luistert, op een actieve manier, en waarneemt wat de ander probeert uit te drukken, verbaal en non-verbaal, dan brengt dat de ander vaak tot een onverwachte creativiteit. Creativiteit met frisheid, diepgang en onverwachte inzichten. Je probeert, nieuwsgierig, waar te nemen wat voor diepere betekenissen er zitten tussen de woorden en zinnen van de ander(en). Dat is luisteren naar de ander.

6. Vertragen – De dialoog biedt de mogelijkheid van een tegenbeweging van rust en verlangzaming in een cultuur waarin snelheid en efficiëntie maatgevend zijn. Het ligt in de natuur van de dialoog dat het communiceren vertraagd wordt. Mensen praten één voor één (niet door elkaar), kunnen rustig uitspreken (vallen elkaar niet in de rede) en krijgen de ruimte en rust om te zeggen wat zij willen. Nieuwsgierigheid helpt mensen gezamenlijk te onderzoeken wat deze vertraging voor hen betekent, wat het oplevert.

7. Opschorten van je vooronderstellingen, aanames en beoordelingen – Wellicht de moeilijkste van de kernvaardigheden van de dialoog. Onze vanzelfsprekende be-curious-not-judgmentalinterpretaties van de werkelijkheid hebben we van kinds af aan eigen gemaakt. We leren, vooral van anderen, dat de wereld zo in elkaar zit, zo mensen zijn, dat normaal is en dat niet en dat je dat moet doen en dat moet laten. Genoeg van deze generalisaties en vanzelfsprekendheden zijn bijzonder nuttig in ons leven, maar net zo veel zitten juist in de weg. Door nieuwsgierig te zijn naar vooral ook jouw eigen vooronderstellingen, aanames en beoordelingen, deze te kunnen parkeren, komt er ruimte voor nieuwe inzichten en betekenisgeving.

8. Constructief redeneren – Een heerlijke eigenschap van de dialoog; mensen delen niet alleen hun standpunten of meningen, maar geven ook aan waar deze vandaan komen, waar ze op gebaseerd zijn. De ander hoeft daar niet om te vragen. De ander deelgenoot maken van jouw eigen denkproces vanuit de houding dat jouw “visie” slechts een mogelijkheid is en niet de waarheid. Van daaruit kun je gezamelijk een voorstelling maken en begrip van zaken ontwikkelen die rijker en vollediger zijn dan die waartoe je in je eentje in staat bent. Nieuwsgierig zijn wat dit samen voorstellen en ontwikkelen oplevert draagt bij aan vernieuwing, creativiteit en transformatie.

9. Een vragende houding hebben – Vanuit de houding van lerende, willen begrijpen, geef sufi spreukje rol van niet-wetende op en kun je d.m.v. onderzoekende vragen proberen beter te begrijpen wat de aandacht heeft. Vragen zijn afgewogen. Mooie overpeinzingen voor je wat vraagt (of iets wilt zeggen)zijn deze vanuit de Sufi’s.

 

 

 

 

 

10. Jezelf als observator observeren – Bij jezelf registreren hoe jij zelf waarneemt. Nieuwsgierigheid helpt je waar te nemen welke gedachten, beelden en gevoelens er in je opkomen als iemand iets zegt of als je iets hoort. Je neemt de reflexen van je denken en voelen waar. Welke reflexgedachten- of gevoelens hangen samen met eerdere gebeurtenissen? Welke horen thuis in de dialoog die je nu met de ander voert? Een nog grotere verlangzaming zorgt voor diepgang en verruiming of verfrissing van de eigen inzichten (die eventueel weer met de ander(en) gedeeld kunnen worden).

Nieuwsgierigheid draagt dus bij aan een dialogisch klimaat waarin mensen elkaar, en zichzelf, mogen ontmoeten, verkennen en ontwikkelen. Misschien draagt nieuwsgierigheid, om de woorden van George Macaulay Trevelyan, een Engels historicus, te gebruiken wel bij aan een échte beschaving; “Belangeloze intellectuele nieuwsgierigheid is het hartebloed van echte beschaving”.

 

 

 

 

Advertenties

25/02/2013

Nederigheid als grondslag voor een dialoog.

Filed under: Gedachten over dialoog — mensindialoogblog @ 10:56

being-humbleEen van de valkuilen tijdens een dialoog is dat er op een moment toch een discussie ontstaat. Een moment dat de verschillende visies of perspectieven een reactie van veroordeling oproept, waarbij de ander zich geroepen voelt om zijn of haar visie te gaan verdedigen. Wat kan helpen dit moment te voorkomen is het aannemen van een houding van nederigheid bij de deelnemers aan de dialoog.

Nederigheid is een eigenschap die er voor zorgt dat een dialoog de kans krijgt zich te ontwikkelen op weg naar verdieping en begrip. Nederigheid is bij mensen een houding of eigenschap die zich kenmerkt door weinig voor zichzelf te eisen en zichzelf niet op de voorgrond te plaatsen, en afkeer van gebruik van macht of aanvaarden, laat staan opeisen, van eer. Nederigheid is niet te combineren met egoïsme of egocentrisme. Nederigheid dient niet verward te worden met gebrek aan zelfwaardering of onderdanigheid.

Die nederige houding is meer dan ooit nodig om impact te krijgen. Want ze zal anderen aanzetten om met veel energie initiatieven te nemen. Hoe kan je zo’n nederige houding aannemen? Door oprecht gemeend “dank je “ te zeggen, door je woorden en daden te laten overeenstemmen, door bereidheid te tonen om bij te leren, door na een geschil als eerste de stap te zetten tot verzoening, door niet dadelijk uit je slof te schieten als iemand een fout maakt, maar eerst te zeggen dat missen menselijk is, door te aanvaarden dat iemand anders misschien een beter idee of visie heeft dan jij, door de tijd te nemen om te luisteren

Nederigheid doet ons op de eerste plaats onze eigen fouten en stommiteiten erkennen. Dan hebben we de juiste gesteldheid om begrip te hebben voor andermans gebreken en zijn we in staat hen met succes te helpen. In die gesteldheid zullen we ook van hen kunnen houden, met hun tekortkomingen. Nederigheid, sterk verwant aan bescheidenheid, is het tegenovergestelde van hoogmoed of arrogantie.

Maar nederigheid moet altijd samengaan met gezonde stoutmoedigheid. “Met de stoutmoedigheid alleen, loopt men het risico de andere te verpletteren, met de nederigheid alleen, loopt men het risico helemaal niets te doen.” (Dennis Gira). Stoutmoedigheid staat dan voor speels kritisch zijn naar jezelf en de ander, van platgetrapte paden af durven stappen, durven verkennen wat je niet kent, kinderlijk nieuwsgierig zijn, avontuurlijk durven zijn, ondernemend en vrijmoedig. Nederigheid gebruiken we dan als Linda Kohanov het zegt; als de moed om te voelen, de wil om kwetsbaar te zijn en de wijsheid van alle levende wezens te aanvaarden.

humilityis9Nelson Mandele zegt het treffend wanneer hij over leiderschap spreekt;” Wees nederig en deel de eer.U bent als leider ook maar een mens. Fouten maken hoort er dus bij. Belangrijk is die fouten te erkennen. Zo laat u niet alleen uw menselijke kant zien, maar kweekt u ook meer vertrouwen. ‘Nederigheid trekt aan en inspireert. Arrogantie doet dat niet.’ Deel ook de eer met de mensen die voor u werken, anders raakt u na verloop van tijd hun steun kwijt”

Of zoals Sister Chan Khong (1938) vredesactiviste tijdens de Vietnamoorlog zei;”Kijk dieper door te mediteren. Meditatie leert je nederig te zijn over je waarnemingen. Om dieper te kijken. Dieper te kijken naar dingen zodat we hun werkelijkheid dichter kunnen benaderen. We moeten niet al te zeker zijn van onze kennis. Als je nederig en open bent leer je elke dag iets nieuws”.

Nederigheid is een houding die je helpt alles en anderen als gelijkwaardig te zien en dat is waar een dialoog op leeft. Zoals Eckhart Tolle zegt;” In wezen ben je niet beter of minder dan iemand anders. Uit dat inzicht komen echt zelfrespect en echte nederigheid voort”.

Nederheid is de grondslag van alle deugden en van de dialoog.

Ken Blanchard zegt;” Nederigheid betekent niet dat je minder over jezelf denkt, maar minder aan jezelf. En dat kun je ervaren tijdens een dialoog op het moment dat je zo diep betrokken bent bij wat de ander probeer te vertellen, dat je minder aandacht hebt voor dat gebabbel in je hoofd.

 

11/02/2013

Vertragen om te versnellen?

Filed under: Gedachten over dialoog — mensindialoogblog @ 11:23

090528_morningritualOp de homepage van de vernieuwde website www.mensindialoog gebruik ik de slogan “vertragen om te versnellen” als  een krachtige eigenschap van de dialoog. Maar wat is die meerwaarde daarvan dan? Laten we daar eens naar kijken.

We weten allemaal hoe snel ons ‘krijgen van gedachten’ is (er wordt zelfs verondersteld dat deze snelheid hoger ligt dan die van het licht, maar dat terzijde). Deze gedachtenstroom, die we in de volksmond vaak denken noemen, staat vaak diep luisteren naar de ander in de weg. Het wordt verstoord door het luisteren naar het gebabbel in ond hoofd. Misschien ken je ervaring wel dat we werkelijk luisteren naar onze gedachten, je hoort jezelf praten in je hoofd. Misschien heb je er zelfs wel eens wakker door gelegen, terwijl je zo graag wilde slapen. Je aandacht bleef maar naar die slaapverstorende gedachtenstroom van woorden gaan. De vertraging waar ik het over heb in de slogan is gekoppeld aan onze aandacht. Het eerste dat je vanuit aandacht kunt bereiken is vertraging van deze gedachtenstroom. Waarom is dat dan belangrijk in een dialoog? Op een gegeven moment ben je zo vaardig geworden in het vertragen van de gedachtenstroom dat je er steeds minder aandacht voor nodig hebt om het voor elkaar te krijgen. Het gaat dan bijna vanzelf, je laat je er niet meer door constant door beïnvloeden. Al die aandacht kun je nu aan het luisteren naar de ander besteden, wat de ander zegt wat met wat die zegt. Er komen dan waarschijnlijk geen reactieve vragen of opmerkingen (met een verstopt oordeel) in je op, maar eerder verhelderingsvragen om wat de ander zegt nog beter te kunnen begrijpen. Wat je dus versnelt met de vertraging van de gedachtenstroom is het begrijpen van de ander. Kun je je voorstellen hoe dat is als alle dialoogdeelnemers dat doen? Niet meer reactief ingaan op wat de ander zegt, maar diep luisteren naar de ander en dan diep luisteren naar wat je gedachten daarop te zeggen hebben en dan pas kiezen welke gedachten je weer met die ander wilt delen. Op de momenten dat je naar jezelf luistert is het dus stil. Deze stiltemomenten kenmerken een dialoog. Geen stiltemomenten betekent al snel een woordenpingpong tussen deelnemers, het slechts uitwisselen van gedachtenstromen.

De tweede vertraging die je in kunt zetten met de deelnemers aan een dialoog is te kiezen voor ontwikkelingsgericht in plaats van doelgericht. Doelgericht hebben we geleerd als een efficiënte manier om zaken aan te pakken. Helaas blijkt vaak dat het te bereiken doel niet echt van ons allemaal is, of niet duidelijk, niet helder genoeg. Doelgericht (als we het er wel over eens zouden zijn) in de zin van A naar B, gaat vaak voorbij aan de mogelijkheden C, D en vele anderen. Te veel focus sluit uit. Te doelgericht levert vaak een variant op van wat we al hadden. Ontwikkelingsgericht, in de zin van constant kijken naar en bijsturen van het zich ontvouwende proces, kan wellicht langer duren, maar levert uiteindelijk een breder gedragen eindpunt op voor de deelnemers, of dit nu A of G is. Daarnaast levert het geen verandering op maar eerder een vernieuwing. We komen hier later dieper op terug wanneer we het U-model van Otto Scharmer gaan bespreken.

Een andere belangrijke vertraging is die van tijd. We leven nog steeds met het idee dat, omdat tijd geld is, er zo weining mogelijk tijd gebruikt moet worden voor gesprekken. Maar gesprekken die er toe doen, die betekenis hebben en een grote invloed kunnen hebben op progressie vragen nu eenmaal tijd. Deelnemers kunnen pas ervaren dat ze er toe doen, dat hun verhalen belangrijk zijn en hun visie medebepalend is voor het eindresultaat als er ruim naar hen geluisterd wordt. Diepgang vindt pas plaats na enig graafwerk. Wees voorbereid dat een dialoog niet meteen het resultaat oplevert dat je er van had verwacht (verwachtingen zitten zowiezo snel in de weg). Als het onderwerp voor de deelnemers belangrijk is dan zijn zij echt bereid daar tijd in te stoppen en dient het eindpunt zich vanzelf wel aan. De investering aan tijd wordt ruimschoots terug verdiend door de tijd die een gedragen eindpunt oplevert. Deelnemers kunnen zich allemaal herkennen in datgene dat uit de dialoog is tevoorschijn gekomen en alle onduidelijkheden en wrijvingspunten zijn in de dialoog al aan bod geweest.

Resumerend heeft de versnellende vertraging in dan ieder geval drie voordelen:

1) Door vertraging van gedachten ben je beter in staat de ander te horen en is de mogelijkheid dat je begrijpt wat de ander wilt zeggen en bedoeld eerder aanwezig.

2) Door niet op het doel af te willen hollen bereik je sneller een eventueel doel.

3) Door meer tijd te investeren in een dialoog bereik je meer tijdwinst in het (werk)proces) na de dialoog.

Mocht ik meer voordelen ervaren in de toekomst dan zal ik dat zeker weer melden en als jullie toevallig nog een voordeel in vertraging zien, dan hoor ik dat natuurlijk graag.

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.